توێژینەوەی ڕەسەن

بەراوردی ئەدەبی لەناو مێژووی ئەدەبدا بە نموونەی کتێبی (ئەدەبی کۆنی کوردی) ئیبراهیم ئەحمەد شوان

  • وەرگیراوە 2026-06-26
  • پەسەندکراوە 2026-08-01
  • بڵاو کرایەوە 2026-08-16
  • ژمارە بەرگ 9 ژمارە 5 (2026): بەرگی 9 - ژمارە 5
  • DOI ناسێنەری سەرچاوە دیجیتاڵییەکان https://doi.org/10.31918/twejer.2695.02

پوختە

بەراوردی ئەدەبی لەناو مێژووی ئەدەبدا بە نموونەی کتێبی (ئەدەبی کۆنی کوردی) ئیبراهیم ئەحمەد شوان

پوختە

    ئەم توێژینەوەیە لەبارەی بەراوردی ئەدەبی لەناو مێژووی ئەدەب بە نموونەی كتێبی (ئەدەبی كۆنی كوردی) ئیبراهیم ئەحمەد شواندایە. هەوڵێكە بۆ نیشاندانی بەراوردی ئەدەبی وەكو بنەمایەكی مێژوونووسی و ڕەنگدانەوەی  لەناو كتێبەكەدا، واتە ئامانج لێی نیشاندانی ئەوەیە کە بەراوردی ئەدەبی وەكو بنەمایەكی مێژوونووسیی ئەدەبی لەم كتێبەدا تا چەند پەیڕەوی لێكراوە و لە پەیڕەوكردنیدا چەندە سەركەوتوو بووە و ڕۆڵی هەبووە لە تۆكمەكردنی مێژوونووسییەكەدا و بەخشینی ڕەهەندێكی زانستی و بابەتییانە بە مێژوونووسییەكە. بۆ ئەم مەبەستەش لە توێژینەوەكەدا پێڕەوەی لە ڕێبازی (وەسفی ـ شیكاری ـ ڕەخنەیی) کراوە. بە گشتی توێژینەوەكە بەسەر دوو بەش دابەشكراوە؛ لە بەشی یەكەمدا، باس لە مێژووی ئەدەب و بەراوردی ئەدەبی و پەیوەندیی نێوانیان كراوە. لە بەشی دووەمدا، هەوڵدراوە بەراوردی ئەدەبی وەكو بنەمایەكی مێژوونووسی و ڕەنگدانەوەی لەناو كتێبەكەدا شیكردنەوە و هەڵسەنگاندنی بۆ بكرێت و ئاستی سەركەوتوویی لە بەكارهێنانی بەراوردی ئەدەبی لە كتێبەكەدا بخرێتەڕوو. لە کۆتاییدا ئەوە دەرخراوە کە نووسەر لە کتێبەکەیدا وەكو بنەمایەكی مێژوونووسی پەنای بۆ بەراوردی ئەدەبی بردووە و سوودی لێوەرگرتووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئەم بنەمایە بە تەواوی لە مێژوونووسییەکەدا پەیڕەوی لێنەکراوە و لەم ڕووەوە کەموکوڕیی هەیە.

 

 

 

 

کلیلە وشەکان: مێژووی ئەدەب بەراوری ئەدەبی كاریگەری و كارتێكردن ئەدەبی كۆنی كوردی ئیبراهیم ئەحمەد شوان

المقارنة الأدبية في تاريخ الأدب: دراسة تطبيقية على كتاب "الأدب الكوردي القديم" لإبراهيم أحمد شوان" .

الملخص

يهدف هذا البحث إلى دراسة الأدب المقارن باعتباره أحد الأسس المنهجية في التأريخ الأدبي، وذلك من خلال اتخاذ كتاب (الأدب الكوردي القديم) لإبراهيم أحمد شوان نموذجاً للتحليل، ويسعى البحث إلى بيان مدى اعتماد المؤلف على الأدب المقارن في بناء رؤيته التاريخية للأدب، والكشف عن فاعلية هذا المنهج في إضفاء الطابع العلمي والموضوعي على المادة التاريخية.

وقد اعتمد البحث المنهج الوصفي والتحليلي والنقدي، وتوزع على  قسمين رئيسيين، خُصص الأول لعرض مفهوم تاريخ الأدب والأدب المقارن وبيان طبيعة العلاقة بينهما، أما الثاني فتناول تحليل تجليات الأدب المقارن في الكتاب وتقويم آليات توظيفه.

وأظهرت نتائج البحث أن المؤلف اعتمد الأدب المقارن بوصفه مرتكزًا منهجيًا في كتابة تاريخ الأدب، وأسهم ذلك في إبراز العلاقات بين الظواهر الأدبية وتحديد جوانب التأثير والتأثر بينها، غير أن تطبيق هذا المنهج لم يكن بصورة متكاملة وثابتةً في جميع مباحث الكتاب، الأمر الذي أدى إلى بروز بعض أوجه النقص في تطبيق هذا المنهج.

کلیلە وشەکان: تاريخ الأدب الأدب المقارن التأثير والتأثر الأدب الكردي القديم إبراهيم أحمد شوان

Comparative Literature in the History of Literature: Ibrahim Ahmed Shwan’s Old Kurdish Literature as An Example

 

Abstract

This is a study on the comparative literature in the history of Kurdish literature with example of the book “Kurdish old history” by Ibrahim Ahmed Shwan. It is an attempt to demonstrate the literary comparison as a basis of histography and its reflection in the book. The aim of study is to demonstrate to what extent the basis of the literary comparison are shown in this historical book, and to what extent was the writer successful in the portrayal of literature and how he played the role in consolidating the histography and giving it a scientific and objective dimension. In this study, a descriptive, analytical- criticism method is used. The study is divided into two parts:  the first part talks about the history and comparative literature and their relationship is demonstrated. In the second part, a literary comparison as a basis of histography is demonstrated and the extent of its success in portraying in the book are analyzed and assessed. Finally, it is demonstrated that the author of this book has resorted to literary comparison and got benefits from it. However, the principles of literary comparison were not followed properly in his histography, thus it is regarded as a flaw of his work.

 

کلیلە وشەکان: History of Literature Literary comparison Influence and being influenced Kurdish Old Literature Ibrahim Ahmed Shwan

بەراوردی ئەدەبی لەناو مێژووی ئەدەبدا بە نموونەی کتێبی (ئەدەبی کۆنی کوردی) ئیبراهیم ئەحمەد شوان

پوختە

    ئەم توێژینەوەیە لەبارەی بەراوردی ئەدەبی لەناو مێژووی ئەدەب بە نموونەی كتێبی (ئەدەبی كۆنی كوردی) ئیبراهیم ئەحمەد شواندایە. هەوڵێكە بۆ نیشاندانی بەراوردی ئەدەبی وەكو بنەمایەكی مێژوونووسی و ڕەنگدانەوەی  لەناو كتێبەكەدا، واتە ئامانج لێی نیشاندانی ئەوەیە کە بەراوردی ئەدەبی وەكو بنەمایەكی مێژوونووسیی ئەدەبی لەم كتێبەدا تا چەند پەیڕەوی لێكراوە و لە پەیڕەوكردنیدا چەندە سەركەوتوو بووە و ڕۆڵی هەبووە لە تۆكمەكردنی مێژوونووسییەكەدا و بەخشینی ڕەهەندێكی زانستی و بابەتییانە بە مێژوونووسییەكە. بۆ ئەم مەبەستەش لە توێژینەوەكەدا پێڕەوەی لە ڕێبازی (وەسفی ـ شیكاری ـ ڕەخنەیی) کراوە. بە گشتی توێژینەوەكە بەسەر دوو بەش دابەشكراوە؛ لە بەشی یەكەمدا، باس لە مێژووی ئەدەب و بەراوردی ئەدەبی و پەیوەندیی نێوانیان كراوە. لە بەشی دووەمدا، هەوڵدراوە بەراوردی ئەدەبی وەكو بنەمایەكی مێژوونووسی و ڕەنگدانەوەی لەناو كتێبەكەدا شیكردنەوە و هەڵسەنگاندنی بۆ بكرێت و ئاستی سەركەوتوویی لە بەكارهێنانی بەراوردی ئەدەبی لە كتێبەكەدا بخرێتەڕوو. لە کۆتاییدا ئەوە دەرخراوە کە نووسەر لە کتێبەکەیدا وەكو بنەمایەكی مێژوونووسی پەنای بۆ بەراوردی ئەدەبی بردووە و سوودی لێوەرگرتووە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئەم بنەمایە بە تەواوی لە مێژوونووسییەکەدا پەیڕەوی لێنەکراوە و لەم ڕووەوە کەموکوڕیی هەیە.

 

کلیلە وشەکان: مێژووی ئەدەب بەراوری ئەدەبی كاریگەری و كارتێكردن ئەدەبی كۆنی كوردی ئیبراهیم ئەحمەد شوان

داگرتنەکان

هێشتا داتای داگرتن بەردەست نییە.

چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە

خالص ڕێناس, and کاظم شێخ کاظم. 2026. “بەراوردی ئەدەبی لەناو مێژووی ئەدەبدا بە نموونەی کتێبی (ئەدەبی کۆنی کوردی) ئیبراهیم ئەحمەد شوان”. گۆڤاری توێژەر 9 (5). https://doi.org/10.31918/twejer.2695.02.

توێژینەوە هاوشێوەکان

1-10 لە 11

تۆ دەتوانیت گەڕانی پێشکەوتو کارا بکە بۆ دۆزینەوەی توێژینەوە هاوشێوەکان بەکار بهێنیت بۆ ئەم توێژیینەوەیە.