گوردخمه های روستای پریسه در منطقه بارزان (نمونهٔ مورد بررسی: مقبرهٔ صخره‌ای شمارهٔ سه در روستای پریسه)

چکیده

گور دخمه یکی از اشکال متمایز تدفین به شمار می‌روند که در سنگ‌تراشه‌ها، کوه‌ها یا تپه‌ها حجاری می‌شوند و برای دفن مردگان به کار می‌روند. هدف این پژوهش، بررسی معماری این نوع قبرها و کشف شیوه‌های ساخت آن‌هاست. همان‌گونه که عنوان مقاله نشان می‌دهد، تمرکز اصلی پژوهش بر گور دخمه های واقع در روستای پَریسه، در ناحیهٔ میرگه‌سور از توابع ادارهٔ سوران است.

روش‌شناسی این پژوهش بر تحلیل میدانی استوار است و عمدتاً بر کار میدانی مستقیم بر روی گور دخمه روستای پریسه، به‌ویژه مقبرهٔ شمارهٔ ۳، تکیه دارد. شایان ذکر است که این گور دخمه ها تاکنون موضوع هیچ پژوهش علمی قرار نگرفته‌اند و این مطالعه نخستین تحقیق علمی در این زمینه در این منطقه به شمار می‌آید. از این رو، بیشتر بخش‌های تحقیق مبتنی بر تلاش‌های شخصی پژوهشگر از طریق بررسی مستقیم تمامی ابعاد مقبره انجام گرفته است. افزون بر این، پژوهش بر منابع تاریخی‌ای اتکا دارد که به بررسی تحول گور دخمه ها می‌پردازند و احتمال می‌رود این مقابر به همان دوران مقابر روستای پریسه یا دوره‌های دیگر تعلق داشته باشند.

نتایج پژوهش خلأهای موجود در مسیر تحول آیین‌های تدفین را برجسته می‌سازند؛ از تدفین درون غارها گرفته تا رسیدن به ساخت گور دخمه در این منطقه. به‌طور کلی، مقابر صخره‌ای نوعی ساختار معماری سنگی با قداست و ارزش دینی بالا به شمار می‌روند. همچنین تأثیر فرهنگ و باورها بر طراحی معماری این نوع مقابر از مهم‌ترین ابعاد این شیوهٔ تدفین به شمار می‌آید.