شهرێ بهدرێ د پهرتوكا (المعارف) دا یا ابن قتیبة الدینوري (٢٧٦مش ــ ٨٩٠ز)
DOI ناسێنەری سەرچاوە دیجیتاڵییەکان:
https://doi.org/10.31918/twejer.2695.12کلیلە وشەکان:
ابن قتیبة, المعارف, مێژوویا ئیسلامێپوختە
شهرێ بهدرێ ل سالا (٢مش/٦٢٤ز) ئیك ژ بابهتێن سهرنج ڕاكێش بوو مێژوونڤیس و ڤهكولهران دمێژوویا ئیسلامێ دا، ئهڤ شهره دناڤبهرا موسلمان و بێباوهرێن قورهیشییان دا، موسلمان سهركردایهتییا پێغهمبهری(سلاڤ ل سهربن) سهركهفتنهك مهزن د ئهڤی شهریدا تورماركرینه، ل دهڤ مێژوونڤیسان دهسپێكێ گرنگی گهلهك دان بهبهتی ژیانناما پێغهمبهری(سلاڤ ل سهر بن) شهڕ و هێرشێن موسلمانان دنڤیسینێن، خودا وهكی (عروة بن الزبیر) ( ٩٤مش ــ ٧١٢ز) و (الزهري) (١٢٤مش ــ ٧٤١ز) (الواقدي)(٢٠٧مش ــ ٨٢٢ز) (ابن سعد) (٢٣٠مش/ ٨٤٤ز) ئا رمانجا سهرهكی ژ پهیدابوونا ئهڤان خواندنان و ڤهكولینان ل سهر دیاركرنا روویدانێن شهرێ بهدرێ یه ژبهكو ئهڤی شهره سهركهفتن و دهنگڤهدانهك مهزن بوو دمێژووا مروڤایهتی دا، ژ بهركو گهلهك ژ سهركردێن بیباوهرێن قورهیشی دڤی شهریدا هاتینه كوشتن، و جێگیربوونا هێزا لهشكهری یا موسلمانان ل مهدینێ. ههروهسا خاندنا ڕوویدانێن ئهڤی شهری گرنگییهكا مهزن ههیه، ژبهركو ب سهركردایهتییا پێغهمبهری( سلاڤ ل سهر بن) بوو مهزنتڕین كهسایهتی دمێژووا مروڤایهتیی دا، وهكو هنارتیێ خودای مهزن دوماهیك سهرپهشتكارێ خهلكێ یه، ژوان مێژوونڤیسێن دهسپێكێ یه، دپهرتووكا خودا (المعارف) گرنگییهكا تایبهت دایه ڕوویدانێن شهرێ بهدرێ، دگهل دیاركرنا مێژوویا ئهڤی شهری وئهگهر و روویدانێن وێ شێوهیهكی رێزبهندی لدیڤ بهلگهیێن مێژووی دسهلمینیت.ڤهكولین هاتییه دابهشكرن ل سهر سێ تهوهرێن سهرهكی، تهوهرێ ئێكێ: ژیاننامهیا (ابن قتیبة)ی رێبازا و ژێدهرێن ئهوی ل سهر شهرێ بهدرێ؛ تهوهرێ دووێ: ئهگهرێن دهسپێكرنا ئهڤی شهری دگهل بهشداربوونا هژمارهیا موسلمانا و قورهیشییان، ههروهسا یێن خوارن و ڤهخوارنا مووسلمانان ب ستوی خوڤه گرتین؛ تهوهرێ سییێ: ئهنجامێن ڤی شهری دگهل دیاركرنا هژمارهیا شههیدێن موسلمانان و ئیخسیڕێن وان، و كوشتێن بیباوهران قورهیشیی، راگههاندنا رێكا شامێ و مهككههێ ریكهكا نه ئارامه بوو كاروانێ بازرگانی بێباوهران.
