The ethnic question of the province of Mosul in the negotiations of the Congress of Lausanne in the light of British documents
Abstract
The ethnic question of the province of Mosul in the negotiations of the Congress of Lausanne in the light of British documents
The issue of the Mosul vilayet that so called the Mosul question was one of the most complicated matters during the course of negotiations at the Lausanne Conference. This question did not settle at the conference, but it was finally resolved through the involvement of the League of Nations. The ethnic ground consideration was one of the most significant parts of discussion, as the disputed parties of Britain and Turkey aimed to use it in their interests and purposes. To this end, both sides tried to influence the question and support their standpoints, through providing their own statistics, unreasonable and inaccurate justifications. So, this research aims to investigate this issue. In two main sections, this research attempts to discuss the question of the Mosul vilayet at the conference and then considering the ethnic ground in the negotiations. Thereafter, it worked on analyzing the topics and information of memorandums and reports which were considered in the discussions by disputed parties.
Keywords: The ethnic , province of Mosul , Congress of Lausanne , British documents
كانت قضية ولاية الموصل، المعروفة بمشكلة ولاية الموصل، واحدة من أكثر القضايا تعقيدا في مفاوضات مؤتمر لوزان والتي لم يتم حلها في ذلك المؤتمر. وكانت إحدى القضايا الأكثر أهمية في المناقشات هي البنية العرقية للدولة، والتي أراد كل من جانبي الصراع في تركيا وبريطانيا استغلالها لصالحه. ولتحقيق هذه الغاية، حاول كل طرف حل المشكلة من خلال إحصائياته الخاصة واتهامات غير ذات صلة وغير صحيحة. لذلك تحاول هذه المقالة دراسة هذه القضية، وتحاول من خلال مناقشتين رئيسيتين فهم قضية محافظة الموصل في المؤتمر، ثم القضية العرقية في المناقشات. ثم عمل على تحليل محتويات مجموعتي المذكرات والتقارير التي عمل عليها الطرفان، ومن هنا عمل على اختبار المعلومات والبيانات في هذه المناقشات، ومقارنتها بالواقع العرقي في ذلك الوقت.
Keywords: العرق، ولاية الموصل، مؤتمر لوزان، الوثائق البريطانية
پرسی ویلایەتی موسڵ، کە بە کێشەی ویلایەتی موسڵ ناسراوە، یەکێک لە کێشە هەرە ئاڵۆزەکانی نێو گفتوگۆکانی کۆنگرەی لۆزان بوو، کە لەو کۆنگرەیەدا یەکلانەکرایەوە، بەڵکو دواجار لە ڕێگای کۆمەڵەی گەلانەوە یەکلاکرایەوە. یەکێک لە بابەتە هەرە گرنگەکانی نێو گفتوگۆکانی ئەم پرسە، بریتی بوو لە بنیاتی ئیتنیی ویلایەتەکە، هەردوو لایەنی کێشەکە، کە تورکیا و بەریتانیان، دەیانویست لە قازانج و بەرژەوەندیی خۆیاندا بەکاریبهێنن. لەم پێناوەشدا، هەردوو لا هەوڵیانداوە لە ڕێگای ئاماری تایبەت بەخۆیان و پاساوی نابابەتی و نادروستەوە کێشەکە بەلای خۆیاندا بشکێننەوە. بۆیە ئەم بابەتە، هەوڵ دەدات، لێکۆڵینەوە لەم ڕووەوە بکات. هەوڵیداوە، لە دوو باسی سەرەکیدا، باس لە پرسی ویلایەتی موسڵ لەو کۆنگرەیەدا بکات و دواتریش پرسی ئیتنی لە گفتوگۆکاندا تێبگات. دوای ئەوەش کاری لەسەر شیتەڵکردنی بابەت و زانیارییەکانی دوو توێی یاداشت و ڕاپۆرتەکانی کردوە، کە لەو گفتوگۆیانەدا هەردوو لا کاریان لەسەر کردوە. هەر لێرەشەوە، کاری لەسەر لەمەحەکدانی زانیاری و داتاکانی نێو ئەو گفتوگۆیانە کردوە، ئەویش بە بەراوردکردنیان لەگەڵ واقعی ئیتنی ئەوکات، بە گەڕانەوە بۆ سەرچاوە مێژووییەکان بۆ دروستی و بابەتی بوونی لێکۆڵینەوەکە، لە کۆتاییشدا بە چەند ئەنجامێک گەیشتووین، کە لە توێژینەوەکەدا خراونەتەڕوو.
Keywords: ئیتنی، ویلایەتی موسڵ ، کۆنگرەی لۆزان ، بەڵگەنامەبریتانییەکان
پرسی ویلایەتی موسڵ، کە بە کێشەی ویلایەتی موسڵ ناسراوە، یەکێک لە کێشە هەرە ئاڵۆزەکانی نێو گفتوگۆکانی کۆنگرەی لۆزان بوو، کە لەو کۆنگرەیەدا یەکلانەکرایەوە، بەڵکو دواجار لە ڕێگای کۆمەڵەی گەلانەوە یەکلاکرایەوە. یەکێک لە بابەتە هەرە گرنگەکانی نێو گفتوگۆکانی ئەم پرسە، بریتی بوو لە بنیاتی ئیتنیی ویلایەتەکە، هەردوو لایەنی کێشەکە، کە تورکیا و بەریتانیان، دەیانویست لە قازانج و بەرژەوەندیی خۆیاندا بەکاریبهێنن. لەم پێناوەشدا، هەردوو لا هەوڵیانداوە لە ڕێگای ئاماری تایبەت بەخۆیان و پاساوی نابابەتی و نادروستەوە کێشەکە بەلای خۆیاندا بشکێننەوە. بۆیە ئەم بابەتە، هەوڵ دەدات، لێکۆڵینەوە لەم ڕووەوە بکات. هەوڵیداوە، لە دوو باسی سەرەکیدا، باس لە پرسی ویلایەتی موسڵ لەو کۆنگرەیەدا بکات و دواتریش پرسی ئیتنی لە گفتوگۆکاندا تێبگات. دوای ئەوەش کاری لەسەر شیتەڵکردنی بابەت و زانیارییەکانی دوو توێی یاداشت و ڕاپۆرتەکانی کردوە، کە لەو گفتوگۆیانەدا هەردوو لا کاریان لەسەر کردوە. هەر لێرەشەوە، کاری لەسەر لەمەحەکدانی زانیاری و داتاکانی نێو ئەو گفتوگۆیانە کردوە، ئەویش بە بەراوردکردنیان لەگەڵ واقعی ئیتنی ئەوکات، بە گەڕانەوە بۆ سەرچاوە مێژووییەکان بۆ دروستی و بابەتی بوونی لێکۆڵینەوەکە، لە کۆتاییشدا بە چەند ئەنجامێک گەیشتووین، کە لە توێژینەوەکەدا خراونەتەڕوو.
Keywords: ئیتنی، ویلایەتی موسڵ ، کۆنگرەی لۆزان ، بەڵگەنامەبریتانییەکان