توێژینەوەی ڕەسەن

شیكردنه‌وه‌ی جوگرافی مه‌ترسی لافاو له‌ ئاوزێڵی رووباری باڵه‌كیان به‌به‌كارهێنانی مۆدێڵی (HEC-1)- WMS

  • وەرگیراوە 2025-05-28
  • پەسەندکراوە 2025-07-17
  • بڵاو کرایەوە 2025-08-31
  • ژمارە بەرگ 8 ژمارە 2 (2025): بەرگی 8 - ژمارە 2
  • DOI ناسێنەری سەرچاوە دیجیتاڵییەکان https://doi.org/10.31918/twejer.2582.10
  • سه‌ردار عه‌بدولره‌حمان سیار Soran University image/svg+xml توێژەر
  • پ.ی.د. رزگار محه‌مه‌د عوسمان هه‌ناره‌یی زانكوی سه‌لاحه‌دین توێژەر

پوختە

شیكردنه‌وه‌ی جوگرافی مه‌ترسی لافاو له‌ ئاوزێڵی رووباری باڵه‌كیان به‌به‌كارهێنانی مۆدێڵی (HEC-1)- WMS

پوخته‌:-

         دیارده‌ی لافاو به‌یه‌كێك له‌ مه‌ترسییه‌ ژینگه‌ییه‌ دیارده‌كان داده‌ندرێت، مه‌ترسی دیارده‌كه‌ له‌م ناوچانه‌ زیاتر ده‌بێت كه‌ خاوه‌نی به‌رزی و نزمییه‌كی ئاڵۆز و قه‌باره‌یه‌كی زۆری بارانی ساڵانه‌ن. رێژه‌ی به‌رزی و نزمی له‌ ئاوزێڵی رووباری باڵه‌كیان ده‌گاته‌ (81.6م/كم) و هاوكات تێكڕای بارانی ساڵانه‌ی ناوچه‌كه‌ (969.1ملم)ـه‌، له‌م روانگه‌یه‌وه‌ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ مه‌ترسی لافاو له‌ ئاوزێڵه‌كه‌ گرنگییه‌كی زیاتر په‌یداده‌كات. ئامانج له‌م توێژینه‌وه‌یه‌ ده‌ستنیشانكردنی قه‌باره‌ی مه‌ترسی لافاوو ده‌رخستنی جیاوازی شوێنی دیارده‌كه‌یه‌ له‌ ئاوزێڵه‌كه‌دا. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش پشتبه‌ستراوه‌ به‌ مۆدێڵی(HEC-1) له‌ناو پرۆگرامی (Watershed Modelling System) كه‌ ناسراوه‌ به‌ مۆدێڵی (WMS) وێڕای سوود وه‌رگرتن له‌ هه‌ریه‌ك له‌ پراگرامه‌كانی (GIS & RS). له‌ئه‌نجامی ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ ده‌ركه‌وتووه‌، قه‌باره‌ی ساڵانه‌ی ئاوی رێكردوو له ته‌واوی ئاوزێڵه‌ لاوه‌كیه‌كانی رووباره‌كه‌ ده‌گاته‌ (10487489.4م3)، ئاوزێڵی خۆران به‌(3493779.75م3) پله‌ی‌ یه‌كه‌می قه‌باره‌ی له‌به‌ررۆیشتی ئاوی هه‌یه‌و ئاوزێڵی شێخان به‌ (494945.5م3) پله‌ی كۆتایی وه‌رگرتووه‌، هاوكات ئاوزێڵه‌كانی (شێخان و سیتكان) تێكڕای ماوه‌ی وه‌ڵامدانه‌وه‌یان بۆ لافاو كه‌متره‌ له‌ (3)كاتژمێر، به‌مه‌ش به‌ناوچه‌ی مه‌ترسی به‌رزی دروستبوونی لافاو هه‌ژمارده‌كرێن.

کلیلە وشەکان: مۆدێڵی(HEC-1).

التحليل الجغرافي لمخاطر الفيضانات في حوض نهر بالكیان باستخدام نموذج (HEC-1)-(WMS)

ملخص

         تعد الفيضانات واحدة من أبرز الأخطار البيئية التي تواجه العديد من المناطق، لا سیما تلك التي تتسم بتضاریس المعقدة و تشهد هطولات غزیرة سنویا. يبلغ معدل تضرس حوض نهر بالكیان (81.6م/كم)، بينما يبلغ متوسط الأمطار السنوي في المنطقة حوالي (969.1)ملم، تكمن أهمیة الدراسة من خلال تناولها لمخاطر الفیضانات، اذ تهدف إلى تقييم مدى خطورتها وتوزيعها الجغرافي ضمن منطقة الدراسة. بغیة تحقیق الاهداف، اعتمدت الدراسة علی نموذج (HEC-1) داخل البرامج (Watershed Modelling System) والتی عرفت بنموذج (WMS)، رغم الاستعانه‌ ببرامج (RS)و (GIS). توصلت الدراسة إلى أن إجمالي حجم تصریف المياه سنويا عبر جميع روافد النهر، يبلغ حوالي (10,487,489.4م3)، وجاء حوض خوران فی المرتبة الاولی بحجم تصریف قدره (3,493,779.75 م3)، بینما احتل حوض شیخان المرتبة الاخیرة مسجلا (494945.5م3)، كما بینت الدراسة، ان معدل الزمن الاستجابة لحدوث الفیضانات فی حوضي شيخان و سیتكان یقل عن ثلاث ساعات، مما يجعلها مناطق عالية الخطورة من حيث احتمالية حدوث الفيضانات.

کلیلە وشەکان: نموذج(HEC-1).

Geographical analysis of flood risks in the Balkian River Basin using the (HEC-1)-(WMS) model

abstract

          Floods represent a major environmental threat in many regions, particularly those with rugged terrain and high annual rainfall. The Balakian River basin, for example, has an average terrain ruggedness of 81.6 m/km and receives approximately 969.1 mm of rainfall annually. This study is significant as it focuses on evaluating flood hazards by analyzing both their intensity and spatial distribution within the area. To accomplish this, the research utilized the HEC-1 model within the Watershed Modeling System (WMS), along with Remote Sensing (RS) and Geographic Information Systems (GIS) tools. Findings revealed that the total yearly water discharge from all tributaries amounts to roughly 10,487,489.4 cubic meters. Among the sub-basins, Khorran recorded the highest discharge volume at 3,493,779.75 m³, while Shekhan had the lowest at 494,945.5 m³. Additionally, the average flood response time in the Shekhan and Sitkan basins was found to be under three hours, identifying them as high-risk areas for potential flooding.

کلیلە وشەکان: HEC-1 Model

داگرتنەکان

هێشتا داتای داگرتن بەردەست نییە.

چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە

سیار سه‌ردار عه‌بدولره‌حمان, and هه‌ناره‌یی پ.ی. د. رزگار محمد عثمان هه‌ناره‌یی. 2025. “شیكردنه‌وه‌ی جوگرافی مه‌ترسی لافاو له‌ ئاوزێڵی رووباری باڵه‌كیان به‌به‌كارهێنانی مۆدێڵی (HEC-1)- WMS”. گۆڤاری توێژەر 8 (2): 293-319. https://doi.org/10.31918/twejer.2582.10.

توێژینەوە هاوشێوەکان

1-10 لە 19

تۆ دەتوانیت گەڕانی پێشکەوتو کارا بکە بۆ دۆزینەوەی توێژینەوە هاوشێوەکان بەکار بهێنیت بۆ ئەم توێژیینەوەیە.