توێژینەوەی ڕەسەن

دابەشبوونی جووەکان لە کوردستانی عێڕاقدا ١٩٢١-١٩٥١

  • وەرگیراوە 2023-12-11
  • بڵاو کرایەوە 2024-04-01
  • ژمارە بەرگ 6 ژمارە 2 (2023): بەرگی ٦ - ژمارە ٢
  • DOI ناسێنەری سەرچاوە دیجیتاڵییەکان https://doi.org/10.31918/twejer.2362.01
  • محەمەد عەبدوڵڵا کاکەسوور Salahaddin University-Erbil image/svg+xml توێژەر
  • ستار شێخ حەسەن بەشی مێژوو، فاکەلتی ئاداب، زانکۆی سۆران توێژەر

پوختە

دابەشبوونی جووەکان لە کوردستانی عێڕاقدا ١٩٢١-١٩٥١

ئەم توێژینەوەیە دابەشبوونی جووەکان لە کوردستانی عێڕاق و ئامارەکانیان لە ماوەی ساڵانی ١٩٢١-١٩٥١ ڕووندەکاتەوە کە وەک پێکهاتەیەکی دێرین لە سەردەمی ئاشوورییەکانەوە تا کۆچکردنیان بۆ ئیسرائیل، بەبێ دابڕان لە کوردستان ژیاون و بەسەر ناوچە جیاوازەکان دابەشبوون، لەهەمان کاتدا پارێزگارییان لە ناسنامەی خۆیان کردووە، لە پێکەوەژیان و مۆزایکی کوردستان و لە کایە جۆربەجۆرەکانی ژیاندا بەشداریی کارایان هەبووە.

لە توێژینەوەکەدا بەڵگەنامە فەرمی و نافەرمییە مێژووییەکان وەک سەرچاوەی سەرەکیی دەسکەوتنی ئامارەکان سوودیان لێوەرگیراوە و بەراوردکاری و شیکردنەوە بۆ داتا دەستخراوەکان کراوە.

توێژیەنەوەکە دەریخستووە جووەکان لە هەموو کوردستانی عێڕاقدا بە ڕێژەی جیاواز بڵاوبوونەتەوە و خۆیان گرێنەداوە بە ناوچەیەکی دیاریکراوەوە، لەهەر شوێنێک ژیان هەبووبێت ئەوان لەوێ هەبوونە، بە ڕێژەی زیاتر لە ناوەندە بازرگانی و ئابوورییەکان نیشتەجێبوون، بە تایبەتی ناوەندی شارە گەورەکان و شارە سنوورییە بازرگانییەکانی سەر سنووری ئێران و تورکیا، بەمەش ڕێژەی شارنشینەکانیان زیاتر بووە لە گوندنشینەکان، ئەمەش پێگەی فرە ڕەهەندیی جووەکان لە کوردستان ڕووندەکاتەوە.

Distribution of Jews in Iraqi Kurdistan 1921-1951

This paper explains the distribution of Jews in Iraqi Kurdistan and their statistics during the period 1921-1951 as an ancient community from the Assyrian period to their migration to Israel, lived in Kurdistan without separation and divided into different regions, while preserving their identity.

The study used official and informal historical documents as the main source of statistics and compared and analyzed the data.

The study showed that Jews were spread throughout Iraqi Kurdistan in different proportions and not attached to a particular region. Wherever there was life, they lived there. They settled more in commercial and economic centers, especially in major cities and border cities.

دابەشبوونی جووەکان لە کوردستانی عێڕاقدا ١٩٢١-١٩٥١

توضح هذه الدراسة توزيع اليهود في كردستان العراق وإحصائياتهم خلال الأعوام ١٩٢١-١٩٥١ كمکون قديم منذ العهد الآشوري حتى هجرتهم إلى إسرائيل، فقد عاشوا في كوردستان باستمرار لمئات السنین دون انفصال فتوزعوا علی مناطق مختلفة، وفي الوقت نفسه، حافظوا على هويتهم الدينية والاثنية وعايشوا اخوانهم من المكونات الاخرى في مختلف مجالات الحياة فعاشوا معهم بسلام مكونين الفسيفساء الكوردستاني الرائع.

ولقد استفادت الدراسة من الوثائق التاريخية الرسمية وغير الرسمية كمصدر رئيسي للإحصاءات، مما أدى الى مقارنة تلك البيانات الواردة فيها وتحليلها.

ووجدت الدراسة أن اليهود كانوا منتشرين في جميع أنحاء كوردستان العراق بنسب متفاوتة ولا يرتبطون بمنطقة معينة، فأينما وجدت مقومات الحياة كانوا يعيشون هناك، واستوطنوا أكثر في المراكز التجارية والاقتصادية، وخاصة في مراكز المدن الكبرى والبلدات الحدودية التجارية على الحدود الإيرانية والتركية، مما أدى إلى زيادة عدد سكانهم في المناطق الحضرية مقارنة بسكان الريف، وهذا مما يفسر مكانة اليهود المتعددة الأبعاد في كوردستان.

دابەشبوونی جووەکان لە کوردستانی عێڕاقدا ١٩٢١-١٩٥١

ئەم توێژینەوەیە دابەشبوونی جووەکان لە کوردستانی عێڕاق و ئامارەکانیان لە ماوەی ساڵانی ١٩٢١-١٩٥١ ڕووندەکاتەوە کە وەک پێکهاتەیەکی دێرین لە سەردەمی ئاشوورییەکانەوە تا کۆچکردنیان بۆ ئیسرائیل، بەبێ دابڕان لە کوردستان ژیاون و بەسەر ناوچە جیاوازەکان دابەشبوون، لەهەمان کاتدا پارێزگارییان لە ناسنامەی خۆیان کردووە، لە پێکەوەژیان و مۆزایکی کوردستان و لە کایە جۆربەجۆرەکانی ژیاندا بەشداریی کارایان هەبووە.

لە توێژینەوەکەدا بەڵگەنامە فەرمی و نافەرمییە مێژووییەکان وەک سەرچاوەی سەرەکیی دەسکەوتنی ئامارەکان سوودیان لێوەرگیراوە و بەراوردکاری و شیکردنەوە بۆ داتا دەستخراوەکان کراوە.

توێژیەنەوەکە دەریخستووە جووەکان لە هەموو کوردستانی عێڕاقدا بە ڕێژەی جیاواز بڵاوبوونەتەوە و خۆیان گرێنەداوە بە ناوچەیەکی دیاریکراوەوە، لەهەر شوێنێک ژیان هەبووبێت ئەوان لەوێ هەبوونە، بە ڕێژەی زیاتر لە ناوەندە بازرگانی و ئابوورییەکان نیشتەجێبوون، بە تایبەتی ناوەندی شارە گەورەکان و شارە سنوورییە بازرگانییەکانی سەر سنووری ئێران و تورکیا، بەمەش ڕێژەی شارنشینەکانیان زیاتر بووە لە گوندنشینەکان، ئەمەش پێگەی فرە ڕەهەندیی جووەکان لە کوردستان ڕووندەکاتەوە.

داگرتنەکان

هێشتا داتای داگرتن بەردەست نییە.

چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە

کاکەسوور محەمەد عەبدوڵڵا, and حەسەن ستار شێخ. 2024. “دابەشبوونی جووەکان لە کوردستانی عێڕاقدا ١٩٢١-١٩٥١”. گۆڤاری توێژەر 6 (2): 7-70. https://doi.org/10.31918/twejer.2362.01.

ئەو توێژینەوانەی ئەم نوسەرە کە زۆرترین جار خوێندراونەتەوە.

توێژینەوە هاوشێوەکان

41-49 لە 49

تۆ دەتوانیت گەڕانی پێشکەوتو کارا بکە بۆ دۆزینەوەی توێژینەوە هاوشێوەکان بەکار بهێنیت بۆ ئەم توێژیینەوەیە.