(پراگماتیکەکانی پێکەنین: شیکردنەوەی ستراتیژییە گاڵتەجاڕییەکان لە سیتکۆمی بەریتانیدا Mind Your Language)
DOI ناسێنەری سەرچاوە دیجیتاڵییەکان:
https://doi.org/10.31918/twejer.2582.08کلیلە وشەکان:
گاڵتەو گەپ، ستیکۆمی بەریتانی, پراگماتیكسپوختە
ئەم توێژینەوەیە ئەوە شیدەکاتەوە کە چۆن گاڵتەوگەپ (humor) لە زنجیرەی "Mind Your Language" دا لە ڕێگەی پێشێلکردنی کۆمیدیانەی بنەماکانی گفتوگۆی ئاساییەوە دروست دەبێت. سەرنجی سەرەکی لەسەر دەرخستنی ئەو کاریگەرییەیە کە شکاندنی بنەما هاوکارییەکانی گرایس (Grice's Cooperative Principles)—وەک چەندێتی، چۆنێتی، پەیوەندی، و شێواز—هەیەتی لەسەر خوڵقاندنی نوکتە لەنێو خوێندکارە جیاوازە کولتووری و زمانییەکانی پۆلەکەدا.
توێژینەوەکە ڕێبازێکی چۆنایەتی و تیۆریی پراگماتیکیی گرایس بۆ شیکاری بەکاردەهێنێت. لەم چوارچێوەیەدا، سێ ئەڵقەی هەڵبژێردراوی سیتکۆمەکە، کە دەوڵەمەندن بە دیمەنی کۆمیدی، کراونەتە بابەتی لێکۆڵینەوە. شێوازی شیکارییەکە بریتییە لە وەسفکردنی هەر ڕیزبەندییەکی گاڵتەئامێز و ڕوونکردنەوەی ئەو بنەمایەی (maxim) کە لە هەر دۆخێکدا پێشێل کراوە، بەبێ هێنانەوەی دیالۆگی تەواو.
ئەنجامەکان دەریدەخەن کە بەشێکی زۆری کۆمیدیای سیتکۆمەکە لە ئەنجامی پێشێلکردنی بنەماکانی پەیوەندی و چەندێتیی گرایسەوە سەرچاوە دەگرێت، جا ئەم پێشێلکردنە بە ئەنقەست بێت یان بەهۆی هۆکاری کولتوورییەوە. ئەم پێشێلکارییانە زیاترن لە تەنیا هەڵەی زمانەوانیی سادە؛ بەڵکو دەبنە هۆی دروستبوونی گرژیی کولتووری، دووپاتکردنەوەی ستێریۆتایپەکان (قاڵبە باوەکان)، و پتەوکردنی تایبەتمەندییە کۆمیدییەکانی کارەکتەرەکان.
لە کۆتاییدا، توێژینەوەکە پشتڕاستی دەکاتەوە کە Grice's Cooperative Principles ئامرازێکی کرداریی بەسوودە بۆ لێکۆڵینەوە لە گاڵتەوگەپی پراگماتیکی لە دەقە میدیاییەکاندا. هەروەها، جەخت لەوە دەکاتەوە کە سیتکۆمەکانی وەک "Mind Your Language" گاڵتەکانیان لەسەر بنەمای لێکتێنەگەیشتن (miscommunication) بنیاد دەنێن، کە ئەمەش بایەخی شیکاریی پراگماتیکی بۆ تێگەیشتن لە میکانیزمەکانی گاڵتەوگەپ زیاتر دەردەخات.
