مقاله‌های پژوهشی اصیل

ئاڤاکرنا گۆتارا ژینگەهی د گۆتارا پەروەردەییدا: شڕۆڤەکرنەکا ڕەخنەیی بۆ پەرتووکا 'کارامەیی' ل سەر بنەمایێ شڕۆڤەکرنا فێرکلافی

  • تاریخ دریافت 2025-10-05
  • تاریخ پذیرش 2025-12-25
  • چاپ شده 2026-03-15
  • شماره دوره 8 شماره 3 (2025): Volume 8 - Issue 3
  • DOI https://doi.org/10.31918/twejer.2583.20
  • م. هـ : سەلاح سه‌بری شەهباز University of Zakho image/svg+xml Author
  • پ. د. عه‌بدولسه‌لام نه‌جمه‌دین عه‌بدوللا University of Zakho image/svg+xml Author

چکیده

ئاڤاکرنا گۆتارا ژینگەهی د گۆتارا پەروەردەییدا: شڕۆڤەکرنەکا ڕەخنەیی بۆ پەرتووکا 'کارامەیی' ل سەر بنەمایێ شڕۆڤەکرنا فێرکلافی

پوختە

ل كوردستانێ كۆمه‌كا سازييان هه‌نه‌ كو سياسه‌ت وز گۆتارا خوه‌ يا تايبه‌ت ل دۆر ژينگه‌هـ و پرسێن گرێداى ئه‌وێڤه‌ هه‌يه. ئێك ژ ئه‌ڤان سازييان وه‌زاره‌تا په‌روه‌رده‌ێيه‌ كو ب ڕيكا پرۆگرامێ خوه‌ يێ خونادنێ گرنگييێ ب ئه‌ڤێ پرسێ دده‌ت. ئارمانج ژ ئه‌ڤێ ڤه‌كۆلينێ ئاشكه‌راکرنا ئه‌وێ چەندێیە کو چاوا ب ڕێکا هەلبژارتنێن زمانڤانی و ستراتیژییێن گۆتاری، پەیامێن ئایدۆلۆژییێن ڤەشارتی د ناڤ گۆتارا په‌روه‌رده‌ییدا، دهێنه‌به‌رهه‌مهینان. ڤەکۆلین، ل سه‌ر بنەمایێ چارچووڤەیێ شڕۆڤەکرنا گۆتارا ڕەخنەیی (CDA) یا نۆرمان فێرکلافی هاتییه‌ئه‌نجامدان، ڤەکۆلینێ ل سه‌ر چاوانییا "ئاڤاکرنا" گۆتارا ژینگەهی د زنجیرە پەرتووکێن "کارامەیی" دا دکەت، یێن کو د قۆناغا بنه‌ڕه‌تیدا ل هەرێما کوردستانێ دهێنەخواندن. ب شڕۆڤەکرنا سێ نموونەیێن هەلبژارتی ژ سێ بازنه‌یێن جودا (پۆلێن 2، 5، 8)، ڤەکۆلین دگەهیتە ئه‌وی ئەنجامی کو گۆتارا پەروەردەیی یا فەرمی ب شێوەیەکێ سیستماتیك ئایدۆلۆژییه‌كێ به‌رهه‌مدهینیت کو تێدا به‌رپرسیارییا کێشەیێن ژینگەهی ژ بکەرێن سیستەمی دهێتەڤەگوهاستن بۆ سەر ڕەوشت و هزرا تاکەکەسی. هەروەسا، ڤەکۆلین نیشان ددەت کو چاوا ژینگەهپارێزی وەک ئاڵاڤەک بۆ چاندنا بهایێن دی یێن وەک نشتیمانپەروەری و پابەندبوون ب سیستەمی دهێتەبکارهینان، کو ئەڤە ستراتیژییەکا گرنگە د کۆنتێکستەکێ ئاڤاکرنا-نەتەوەییدا و خزمەتا هه‌ژموونییا دەستهەلاتێ دکەت.

کلمات کلیدی: شڕۆڤەکرنا گۆتارا ڕەخنەیی گۆتارا پەروەردەیی ژینگەهپارێزی، ئایدۆلۆژی په‌رتووكا كارامه‌یی.

بناء الخطاب البيئي في الخطاب التربوي: تحليل نقدي لكتاب "كارامايي" على ضوء نموذج فيركلاف

المستخلص

تستقصي هذه الدراسة، بالاعتماد على إطار التحليل النقدي للخطاب (CDA) لنورمان فيركلاف، كيفية "بناء" الخطاب البيئي في سلسلة الكتب المدرسية "كارامەیی" (المهارات)، والتي تدرس في مرحلة التعليم الأساسي في إقليم كوردستان. ومن خلال تحليل ثلاث عينات مختارة من ثلاث مراحل مختلفة (الصفوف: الثاني والخامس والثامن)، تخلص الدراسة إلى أن الخطاب التربوي الرسمي ينتج بشكل منهجي أيديولوجيا يتم فيها تحويل مسؤولية المشكلات البيئية من الفواعل المنهجية (النظامية) إلى أخلاق الفرد وتفكيره. بالإضافة إلى ذلك، تكشف الدراسة عن كيفية توظيف حماية البيئة كأداة لزرع قيم أخرى كالوطنية والالتزام بالنظام القائم، الأمر الذي يمثل استراتيجية بالغة الأهمية ضمن سياق بناء الدولة القومية ويخدم في نهاية المطاف هيمنة السلطة.

کلمات کلیدی: التحليل النقدي للخطاب، الخطاب التربوي، حماية البيئة الأيديولوجيا

Constructing Environmental Discourse in Education: A Faircloughian Critical Discourse Analysis of the 'Karamayee' Textbook.Critical Discourse AnalysisCritical Discourse Analysis

Abstract

This research, based on Norman Fairclough's Critical Discourse Analysis (CDA) framework, investigates the "construction" of environmental discourse in the "Karamee" textbook series, which is taught at the primary education stage in the Kurdistan Region. By analyzing three selected samples from three different stages (grades 2, 5, and 8), the research concludes that the official educational discourse systematically produces an ideology wherein the responsibility for environmental problems is shifted from systemic actors to individual morality and thought. Moreover, the research reveals how environmental protection is employed as an instrument for instilling other values like patriotism and loyalty to the system, a crucial strategy within a nation-building context that ultimately serves to maintain the authority's hegemony.

کلمات کلیدی: Critical Discourse Analysis Educational Discourse Environmental Protection

ئاڤاکرنا گۆتارا ژینگەهی د گۆتارا پەروەردەییدا: شڕۆڤەکرنەکا ڕەخنەیی بۆ پەرتووکا 'کارامەیی' ل سەر بنەمایێ شڕۆڤەکرنا فێرکلافی

پوختە

ل كوردستانێ كۆمه‌كا سازييان هه‌نه‌ كو سياسه‌ت وز گۆتارا خوه‌ يا تايبه‌ت ل دۆر ژينگه‌هـ و پرسێن گرێداى ئه‌وێڤه‌ هه‌يه. ئێك ژ ئه‌ڤان سازييان وه‌زاره‌تا په‌روه‌رده‌ێيه‌ كو ب ڕيكا پرۆگرامێ خوه‌ يێ خونادنێ گرنگييێ ب ئه‌ڤێ پرسێ دده‌ت. ئارمانج ژ ئه‌ڤێ ڤه‌كۆلينێ ئاشكه‌راکرنا ئه‌وێ چەندێیە کو چاوا ب ڕێکا هەلبژارتنێن زمانڤانی و ستراتیژییێن گۆتاری، پەیامێن ئایدۆلۆژییێن ڤەشارتی د ناڤ گۆتارا په‌روه‌رده‌ییدا، دهێنه‌به‌رهه‌مهینان. ڤەکۆلین، ل سه‌ر بنەمایێ چارچووڤەیێ شڕۆڤەکرنا گۆتارا ڕەخنەیی (CDA) یا نۆرمان فێرکلافی هاتییه‌ئه‌نجامدان، ڤەکۆلینێ ل سه‌ر چاوانییا "ئاڤاکرنا" گۆتارا ژینگەهی د زنجیرە پەرتووکێن "کارامەیی" دا دکەت، یێن کو د قۆناغا بنه‌ڕه‌تیدا ل هەرێما کوردستانێ دهێنەخواندن. ب شڕۆڤەکرنا سێ نموونەیێن هەلبژارتی ژ سێ بازنه‌یێن جودا (پۆلێن 2، 5، 8)، ڤەکۆلین دگەهیتە ئه‌وی ئەنجامی کو گۆتارا پەروەردەیی یا فەرمی ب شێوەیەکێ سیستماتیك ئایدۆلۆژییه‌كێ به‌رهه‌مدهینیت کو تێدا به‌رپرسیارییا کێشەیێن ژینگەهی ژ بکەرێن سیستەمی دهێتەڤەگوهاستن بۆ سەر ڕەوشت و هزرا تاکەکەسی. هەروەسا، ڤەکۆلین نیشان ددەت کو چاوا ژینگەهپارێزی وەک ئاڵاڤەک بۆ چاندنا بهایێن دی یێن وەک نشتیمانپەروەری و پابەندبوون ب سیستەمی دهێتەبکارهینان، کو ئەڤە ستراتیژییەکا گرنگە د کۆنتێکستەکێ ئاڤاکرنا-نەتەوەییدا و خزمەتا هه‌ژموونییا دەستهەلاتێ دکەت.

کلمات کلیدی: شڕۆڤەکرنا گۆتارا ڕەخنەیی گۆتارا پەروەردەیی ژینگەهپارێزی ئایدۆلۆژی په‌رتووكا كارامه‌یی.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

بیوگرافی نویسندگان

  • م. هـ : سەلاح سه‌بری شەهباز ، University of Zakho

    کۆلیژا زانستێن مرۆڤایەتی       پشکا زمانی کوردی 

  • پ. د. عه‌بدولسه‌لام نه‌جمه‌دین عه‌بدوللا، University of Zakho

      کۆلیژا زانستێن مرۆڤایەتی     پشكا زمانی كوردی 

نحوه استناد به مقاله

سەبری سەلاح, و نه‌جمه‌دین پ. د. عه‌بدولسه‌لام. 2026. “ئاڤاکرنا گۆتارا ژینگەهی د گۆتارا پەروەردەییدا: شڕۆڤەکرنەکا ڕەخنەیی بۆ پەرتووکا ’کارامەیی’ ل سەر بنەمایێ شڕۆڤەکرنا فێرکلافی”. Twejer 8 (3). https://doi.org/10.31918/twejer.2583.20.

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.