محاولات الأمراء )القرمانيين والكرميانيين والآيدينيين (لاستعادة سلطتهم على إماراتهم من العثمانيين (٨٠٠-٨١٥هـ/١٣٩٨-١٤١٣م)
الملخص
محاولات الأمراء )القرمانيين والكرميانيين والآيدينيين (لاستعادة سلطتهم على إماراتهم من العثمانيين (٨٠٠-٨١٥هـ/١٣٩٨-١٤١٣م)
في نصف الثاني من القرن(٧هـ/١٣م) إلی بدایة القرن(٧هـ/١٣م) تأسست إمارات ترکمانیة عدیدة في الأناضول، وهي الإمارات (الجانداریة و العثمانیة) في الشمال، والإمارات (القرمانیة، الاشرفي، الحمیدي، الدلغادریة والرمضاني) في وسط وجنوب الأناضول، فضلا عن تاسیس الإمارات(الکرمیانیة، ئایدن، الساروخانیة، القراسي والمنتشا( في الجانب الغربي من الأناضول.
بعد قیام هذه الإمارات وانهیار دولة سلاجقة الروم (٧٠٧هـ/١٣٠٨م)، حاولت الإمارات الترکمانیة أن تصبح الوريثة الشرعية للدولة السلجوقیة، والقوة الأولی في الأناضول مثل الإمارات (القرمانیة والعثمانیة والکرمیاني)، وبسبب ذلك حدثت بینهم عدة صراعات عسکریة، واستمرت حتی نهایة القرن (٨هـ/١٤م)، وتمکن العثمانیون من إخضاع جمیع الإمارات تحت سلطتهم، وأصبحوا القوة الوحیدة في الأناضول بعد أن بدأ الأمراء الترکمانيون بمحاولة استعادة قوتهم، ولهذا لجأوا إلی تیمورلنك وطالبوا بقدومە إلی الأناضول ومهاجمة العثمانیین، وهذا ما وافق علیە تیمورلنك، فبعد سنة (٨٠٠هـ/١٣٩٨م) بدأت الاستعدادات للهجوم علی الأناضول والعثمانیین، وفي عام (٨٠٤هـ/١٤٠٢م) هزم العثمانيون في معرکة أنقرة، مما أعطی الأمراء الترکمان(القرمانیة، الکرمیانیة وئایدنیة) الفرصة لإعادة السلطة إلی إماراتهم.
الكلمات المفتاحية: الأناضول، التركمان، الإمارات
هەولێن میرێن (قەرەمانی، گەرمیانی و ئایدنی) و چەوانیا ڤەگەراندنا دەستهەڵاتا میرگەهێن خۆ دبن دەستهەڵاتا ئوسمانییان (٨٠٠-٨١٥مش/١٣٩٨-١٤١٣ز)
ل نیڤا دوویێ ژ چەرخێ (٧مش/١٣ز) تا دەستپێکێن چەرخێ (٨مش/١٤ز) چەند میرگەهێن تورکمانی ل وەڵاتێ ئەنادۆلێ هاتنە دامەزراندن ژ ئەوانان ژی وەکو میرگەهێن (جانداری و ئوسمانی) ل باکوری، و میرگەهێن (قەرەمانی، ئەشرەفی، حەمیدی، دولقادر-دلغادر و میرگەها رمضانی) ل ناڤەڕاست و باشورێ ئەنادۆڵێ، دیسان لایێ ڕۆژئاڤایێ میرگەهێن گەرمیانی، ئایدن، ساروخان، قەراسی و مەنتەشە هاتبوونە دامەزراندن.پشتی دروستبوونا ئەڤان میرگەهان و ژ ناڤچوونا دەولەتا سەلجۆقییێن ڕۆمێ (٧٠٧مش/١٣٠٨ز)، میرگەهێن بهێزێن تورکمانی هەولدان ببنە میراتگرێ دەولەتا سەلجۆقی و هێزا ئێکانە ل وەڵاتێ ئەنادۆڵێ، ژئەوان ژی وەکو میرگەهێن (قرامانی، ئوسمانی و گەرمیانی)، لسەر ئەڤێ چەندێ ژی چەندین بەرئێککەفتێن لەشکەری دناڤبەرا ئەواندا هاتنە رویدان، ئەڤ چەندەژی تا دویماهییێن چەرخی(٨مش/١٤ز) بەردەوام بوو، و ئوسمانیان شیان هەمی میرگەهان بکەنە دبن دەستهەڵاتا خودا و ببنە هێزا ئێکانە ل ئەنادۆڵێ، پشتی ئەڤێ چەندێ میرێن ئەڤان میرگەهان کەڤتنە هەولدانێن ڤەگەراندنا دەستهەڵاتا مرگەهێن خۆ، و ژبوو ئەڤێ چەندێ پەنا برنە دەف تەیمور لەنگی و داخوازا هاتنا ئەوی بۆ ئەنادۆلێ و هێرشکرنا لسەر ئوسمانیان ژێکرن، ئەڤ چەندە لدەف تەیمور لەنگی ژی یا پەسەندکری بوو، لەورا پشتی سالا (٨٠٠مش/١٣٩٨ز) ئامادەکارییێن هێرشا بۆ سەر ئەنادۆڵێ و ئوسمانیان دەستپێکرن، و لسالا (٨٠٤مش/١٤٠٢ز) دشەرێ ئەنقەرەدا شیا لسەر ئوسمانیان سەربکەڤیت، ب ئەڤێ چەندێ دەرفەت بۆ میرێن میرگەهێن تورکمانی (قەرەمانی، گەرمیانی و ئایدنی) چێبوو کۆ جارەکادی دەستهەڵاتا میرگەهێن خۆ ڤەگەریننەڤە.
الكلمات المفتاحية: ئەنادۆڵ، تورکمان ، میرگەهـ
Attempts of Qeremani, Germiyani and Aydini Emirs and the Way of Getting their Power back over their Emirates from the Ottomans (800-815 AH/1398-1413 AD)
In the second half of (7th AH, 13th AD) century until the (8th AH, 14th AD) century, some Turkmen emirates in Anatolia were established such as (Jandari and Ottoman) emirates in north, and (Qramani, Ashrafi, Hamidi, Dulqadir, and Ramadani) emirates in middle and south of Anatolia. Also, from the western side each of (Garmiyani, Aiden, Sarokhan, Qarasi, Mantasha) were established.
After the establishment of these emirates and the collapse of the Seljuk Rom state, the Turkmen emirates tried to be the legacy of the Seljuk state and to be the first power in Anatolia such as (Qramani, Ottoman, Garmiyani) emirates. Thus, there were many military confrontations among these emirates that lasted till (8th AH, 14th AD) century. The Ottomans were able to put all the emirates under their control and become the first power in Anatolia. After this, the princes of these emirates tried to regain power and sought refuge with Timur Lenk and asked him to come to Anatolia and attack the Ottomans. This was accepted by Timur Lenk. So, preparations began for the attack on Anatolia and the Ottomans after the year (800 AH, 1398 AD). The Timur Lenk were able to defeat the Ottomans in the Battle of Ankara. As a result, the Turkmen Begs (chieftains) saw it as an opportunity to regain their power in their emirates.
الكلمات المفتاحية: Anatolia,Turkmen, Emirate,
هەولێن میرێن (قەرەمانی، گەرمیانی و ئایدنی) و چەوانیا ڤەگەراندنا دەستهەڵاتا میرگەهێن خۆ دبن دەستهەڵاتا ئوسمانییان (٨٠٠-٨١٥مش/١٣٩٨-١٤١٣ز)
ل نیڤا دوویێ ژ چەرخێ (٧مش/١٣ز) تا دەستپێکێن چەرخێ (٨مش/١٤ز) چەند میرگەهێن تورکمانی ل وەڵاتێ ئەنادۆلێ هاتنە دامەزراندن ژ ئەوانان ژی وەکو میرگەهێن (جانداری و ئوسمانی) ل باکوری، و میرگەهێن (قەرەمانی، ئەشرەفی، حەمیدی، دولقادر-دلغادر و میرگەها رمضانی) ل ناڤەڕاست و باشورێ ئەنادۆڵێ، دیسان لایێ ڕۆژئاڤایێ میرگەهێن گەرمیانی، ئایدن، ساروخان، قەراسی و مەنتەشە هاتبوونە دامەزراندن. پشتی دروستبوونا ئەڤان میرگەهان و ژ ناڤچوونا دەولەتا سەلجۆقییێن ڕۆمێ (٧٠٧مش/١٣٠٨ز)، میرگەهێن بهێزێن تورکمانی هەولدان ببنە میراتگرێ دەولەتا سەلجۆقی و هێزا ئێکانە ل وەڵاتێ ئەنادۆڵێ، ژئەوان ژی وەکو میرگەهێن (قرامانی، ئوسمانی و گەرمیانی)، لسەر ئەڤێ چەندێ ژی چەندین بەرئێککەفتێن لەشکەری دناڤبەرا ئەواندا هاتنە رویدان، ئەڤ چەندەژی تا دویماهییێن چەرخی(٨مش/١٤ز) بەردەوام بوو، و ئوسمانیان شیان هەمی میرگەهان بکەنە دبن دەستهەڵاتا خودا و ببنە هێزا ئێکانە ل ئەنادۆڵێ، پشتی ئەڤێ چەندێ میرێن ئەڤان میرگەهان کەڤتنە هەولدانێن ڤەگەراندنا دەستهەڵاتا مرگەهێن خۆ، و ژبوو ئەڤێ چەندێ پەنا برنە دەف تەیمور لەنگی و داخوازا هاتنا ئەوی بۆ ئەنادۆلێ و هێرشکرنا لسەر ئوسمانیان ژێکرن، ئەڤ چەندە لدەف تەیمور لەنگی ژی یا پەسەندکری بوو، لەورا پشتی سالا (٨٠٠مش/١٣٩٨ز) ئامادەکارییێن هێرشا بۆ سەر ئەنادۆڵێ و ئوسمانیان دەستپێکرن، و لسالا (٨٠٤مش/١٤٠٢ز) دشەرێ ئەنقەرەدا شیا لسەر ئوسمانیان سەربکەڤیت، ب ئەڤێ چەندێ دەرفەت بۆ میرێن میرگەهێن تورکمانی (قەرەمانی، گەرمیانی و ئایدنی) چێبوو کۆ جارەکادی دەستهەڵاتا میرگەهێن خۆ ڤەگەریننەڤە.
الكلمات المفتاحية: ئەنادۆڵ، تورکمان ، میرگەهـ