هۆكارەكانی دەركەوتنی ڕوخسارە ئەدەبیەكان لە ئەدەبی دانایی و پەند و ئامۆژگاری لە میسری كۆن
DOI:
https://doi.org/10.31918/twejer.2692.13کلمات کلیدی:
میسری كۆن, ئەدەبی دانایی, هۆكار, ڕوخسارچکیده
پوختە
شارستانیه‌تیی میسری كۆن یەكێكە لە كۆنترین شارستانیەتەكانی جیهان، بەتایبەت لەڕووی بەرهەمی ئەدەبیەوە، كە خاوەنی میراتێكی كەلتوری دەوڵەمەندی دانایی و پەند و ئامۆژگارییە، كە بۆتە سەرچاوەیەكی پڕ بەهای مێژوویی. ئەدیبان و نوسەران كە خاوەن پلە و پایەی وەزیفیی دیاربوون، پەند و ئامۆژگارییەكانیان تۆماركردووە، و ناوی خۆیان بەزیندوویی هێشتۆتەوە. بەوردبوونەوە تێیاندا درك بە هزر و ئەزموونی تاكی ئەو وڵاتە دەكرێت لەڕووی كایە جیاوازەكانی ژیانەوە.
بنچینەی ئەم جۆرە ئەدەبە لەم وڵاتەدا بە پلەی یەكەم لەژێر كاریگەری ئاین دا بووە، ئەمیش بەڕۆڵی خۆی كاری كردۆتە سەر ڕەفتار و ئاكار و هەلسوكەوتەكانی تاكی ئەو وڵاتە، جا ئەو كەسانە لەهەر پێگەیەكی ئاینی و سیاسی و كارگێڕی و كۆمەڵایەتی دابن، دواتر بوونەتە پێناوێكی بەهێزی پەروەردە و گۆش كردنی نەوەكانی داهاتوو، تاكو بتوانن بەشێوەیەكی دروست لەناو كۆمەڵگە و كایە جیاوازەكانی بەڕیوەبردنی وڵاتدا ڕۆڵی خۆیان ببینن.
ئەم توێژینەوەیە، بەشێوەیەكی وەسفی و شیكاری تیشك دەخاتە سەر كۆمەڵێك هۆكاری دەركەوتن و ڕوخسارە ئەدەبیەكانی لە دانایی و پەند و ئامۆژگاری لە میسری كۆن، بارودۆخی ژینگەیی و هزری و ڕۆشنبیریی ئەو وڵاتە وایانكردووە كه خاوەنی چەندین ڕوخساری ئەدەبیی تایبەت بەخۆی بێت.
لە توێژینەوەكەدا، هەوڵدراوە هۆكار و ڕوخسارەكان لە چەندین ناونیشانی جیاوازدا ڕێك بخرێن، بەجۆرێك كە بابەتی جوگرافی و ئایینی و سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیری و چەندین ڕوخساری تایبەت لەخۆبگرێت. ئەم هۆكارانە وایانكردووە ئەم جۆرە ئەدەبە لەم وڵاتەدا دەربكەوێت و پەرەبسێنیت و گەشە بكات. ئەمە پەرچە كرداری تاكی ئەم وڵاتەیە بەرامبەر بە ژینگە و ئایین و بارودۆخە سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتیەكان.
