The Kurds’ Intelligence and Consciousness in the View of British Travelers (1900-1932)
چکیده
لەم لێکۆڵینەوەیەدا، تیشک دەخرێتەسەر لایەنی ڕۆشنبیری و شێوازی بیرکردنەوەی کوردان لە دیدی گەڕیدە بریتانیەکان لە سێیەکی یەکەمی سەدەی بیستەم. گەڕیدە بریتانیەکان گەلێک زانیاریان لە سەر کورد و کوردستان درکاندوە لەو ماوەیەدا. بەرهەمەکانیان بوونەتە سەرچاوەی ڕەسەن. بۆیە کاتێک باس لە لایەنی ڕۆشنبیری و هۆشیاری کوردەکان دەکەن، زۆرجار باسی دواکەوتوویی و خۆشباوەڕی و ساویلکەییان دەکەن. لەبەرئەوە لێکۆڵینەوە دەکەین، تاوەکو بزانین، ئایا ئەمە بە مەبەست دراوەتە پاڵ کوردەکان یاخود سروشتی کورد وایە؟ ئایا لەو سەردەمە، تاچەند ئاستی ڕۆشنبیری و تێگەیشتنی کوردان بە پێشکەوتوو دەبینن؟ هۆکارەکان چین؟ ئەمە چ کاریگەریەکی کردۆتەسەر ناوبانگی کورد؟ لە ڕووی مێتۆد و چۆنیەتی کۆکردنەوەی زانیاری و داڕشتنەوە، لەم توێژینەوەیەدا، سەرەتا شیکردنەوە بۆ تۆمار و یاداشتەکانی گەڕیدەکان دەکەین و لەگەڵ مێژووی کورد و کوردستان بەراوردی دەکەین، بە پشتبەستن بە سەرچاوەکانی تر لەو سەردەمە، بۆ گەیشتن بە ئەنجامێکی ڕاست و دروست لە سەر ڕەوشی ڕۆشنبیری کوردەکان.
کلمات کلیدی: کورد، گەڕیدەکان، بریتانی، ڕۆشنبیری، خوێندەواری، دواکەوتوویی
The Kurds’ Intelligence and Consciousness in the View of British Travelers (1900-1932)
This study focuses on the cultural aspects of Kurds from the perspective of British travellers in the first third of the twentieth century. British explorers revealed a lot of information about Kurds and Kurdistan during that period and their works became original sources. Therefore, when they talk about the cultural aspects and intelligence of the Kurds, they also show the backwardness and illiteracy of the Kurds. we are investigating whether this is deliberately attributed to the Kurds or whether it is the nature of the Kurds, and what are the reasons for that. In terms of methods and how to collect information and drafting, in this study, we first analyse the records and memoirs of the travellers and compare them with the history of Kurds and Kurdistan based on other sources at that time to reach a correct conclusion. The summary of the results is that although there are signs of illiteracy, backwardness and weakness of intelligence in Kurdish society, but there were reasons for it. The travellers have evaluated it at the European level, or linked it to a regional tradition, while it has been proven that the Kurds, if given the opportunity, would civilize faster than the surrounding nations.
کلمات کلیدی: Kurdish, Travelers, British, Intelligence, Literacy, Backwardness.
تركز هذه الدراسة على الجوانب الثقافية للأكراد من وجهة نظر الرحالة البريطانيين في الثلث الأول من القرن العشرين. وقد كشف الرحالة البريطانيون الكثير من المعلومات عن الأكراد وكردستان، منذ تلك الفترة أصبحت أعمالهم مصادر أصلية لذلك عندما نتحدث عن الجوانب الثقافیة للاکراد ایضا یتم الحدیث عن تخلفهم و سذاجتهم. فإننا نحقق فيما إذا كان ينسب ذلك إلى الكرد عمدا أم أنها طبيعة الكرد وهل المستوى الفكري الكردي متقدم أم متخلف في ذالك الوقت وما هي الأسباب. ومن حيث أساليب وكيفية جمع المعلومات والصياغة، قمنا في هذه الدراسة أولا بتحليل سجلات ومذكرات الرحالة ومقارنتها بتاريخ الأكراد وكردستان استنادا إلى مصادر أخرى في ذلك الوقت للوصول إلى النتيجة الصحيحة. وخلاصة النتائج أنه بالرغم من وجود علامات الأمية والتخلف وضعف الذكاء في المجتمع الكردي إلا أن هناك أسباب لذلك. وقد قيمها الرحالة على المستوى الأوروبي، أو ربطوها بتقاليد إقليمية معینة، بينما ثبت أن الأكراد، لو أتيحت لهم الفرصة، سوف يتحضرون بشكل أسرع من الأمم المحيطة بهم.
کلمات کلیدی: الكردية، المسافرون، البريطانيون، الثقافة، محو الأمية، التخلف.
لەم لێکۆڵینەوەیەدا، تیشک دەخرێتەسەر لایەنی ڕۆشنبیری و شێوازی بیرکردنەوەی کوردان لە دیدی گەڕیدە بریتانیەکان لە سێیەکی یەکەمی سەدەی بیستەم. گەڕیدە بریتانیەکان گەلێک زانیاریان لە سەر کورد و کوردستان درکاندوە لەو ماوەیەدا. بەرهەمەکانیان بوونەتە سەرچاوەی ڕەسەن. بۆیە کاتێک باس لە لایەنی ڕۆشنبیری و هۆشیاری کوردەکان دەکەن، زۆرجار باسی دواکەوتوویی و خۆشباوەڕی و ساویلکەییان دەکەن. لەبەرئەوە لێکۆڵینەوە دەکەین، تاوەکو بزانین، ئایا ئەمە بە مەبەست دراوەتە پاڵ کوردەکان یاخود سروشتی کورد وایە؟ ئایا لەو سەردەمە، تاچەند ئاستی ڕۆشنبیری و تێگەیشتنی کوردان بە پێشکەوتوو دەبینن؟ هۆکارەکان چین؟ ئەمە چ کاریگەریەکی کردۆتەسەر ناوبانگی کورد؟ لە ڕووی مێتۆد و چۆنیەتی کۆکردنەوەی زانیاری و داڕشتنەوە، لەم توێژینەوەیەدا، سەرەتا شیکردنەوە بۆ تۆمار و یاداشتەکانی گەڕیدەکان دەکەین و لەگەڵ مێژووی کورد و کوردستان بەراوردی دەکەین، بە پشتبەستن بە سەرچاوەکانی تر لەو سەردەمە، بۆ گەیشتن بە ئەنجامێکی ڕاست و دروست لە سەر ڕەوشی ڕۆشنبیری کوردەکان.
کلمات کلیدی: کورد، گەڕیدەکان، بریتانی، ڕۆشنبیری، خوێندەواری، دواکەوتوویی