کاریگەرییەکانی بەپەراوێزبوونی كورد لە سەدەكانی (٤-٥ك/ ١٠-١١ز) لێکۆڵینەوەیەک لەژێر ڕۆشنای تیۆری ئیبن خەلدوون
DOI:
https://doi.org/10.31918/twejer.2362.03چکیده
کورد وەک ڕەگەزێكی دیار و ناسراوە بە درێژایی سەدەکانی ناوەڕاست، شێوەیەكی پەراوێزخراو بە سروشتی ژیانییەوە دیارە و سەر بە ناوەند بووە، بەو واتایەی ئەوانی تر هەردەم هەژموونیان بەسەر کورددا بووە، ئەو دووربوونەی كورد لە ململانێ و كێبڕكێی بەناوەندبوون، وەكوو لێكەوتەیەك بە ژیار و ژیانی كوردەوە دیارە، لێرەدا شیكاری ئەم دیاریدەیەمان كردووە بە تێگەیشتنی یەکێک لە بیریارانی فەلسەفەی مێژوو ئەویش؛ "ئیبن خەلدوون"
ئەم توێژینەوەیە قسە لەسەر ئەو كاریگەرییانە دەكات، کە كاریگەربوون لەسەر دۆخی ھەمەلایەنی لە پەراوێزمانەوەی كورد لە دوای ئەو قۆناغە مێژووییەی ئاماژەمان پێداوە.
١.١ ئەم توێژینەوەیە لە دەروازەیەک و سێ باس پێكدێت، دەروازەکە تایبەتە بە شیكردنەوەی مەبەست لە بەپەراوێزبوون و بە پەراوێزمانەوەی كورد، نەبوونی كورد بە ڕۆڵگێڕ لە ناوەند ھاوشانی ڕەگەزكانی دیكە. هەرچی باسی یەكەمی توێژینەوەكەيە دووخاڵ لەخۆدەگرێت، خاڵی یەكەم لە سەر كاریگەرییەكانی لایەنی كۆمەڵایەتی دەدوێت. خاڵی دووەم، باس لە كاریگەریی لایەنی ئابووری بەپەراوێزبوونی كورد دەکات، لە باسی دووەمدا ئاماژە بە كاریگەریی لایەنی سیاسی و سەربازیی دەدات، وەک دەرهاویشتەیەکی بەپەراوێزبوونی كورد، ھەرچی باسی سێیەمە باس لە كاریگەرییەكان لە سەرلایەنی جوگرافی و دیمۆگرافی دەكات، لە بەرئەنجامی ب پەراوێزبوونی کورد، تیشك دەخرێتە سەر لایەنی جوگرافی و كاریگەریی لەسەر گۆڕانكارییە دیمۆگرافییەكان بەھۆی بەپەراوێزبوونی كورد، لە ھەمان كاتدا ئەم باسانە چ کاریگەرییەکی لە سەر ھزری ئاوەدانی ھەیە لە پەلكێشكردنی كۆمەڵگە بۆ بەناوەندبوون و بەپەراوێزبوون.
