داهاتووی پەیوەندییەکانی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدڕاڵیی عێراق
چکیده
داهاتووی پەیوەندییەکانی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدڕاڵیی عێراق
پهیوهندییهكانى حكومهتى ههرێمى كوردستان و حكومهتى فیدڕاڵیی عێراق تهنها له دهستووردا پهیوهندی گهلێكى ئاسایی و بێكێشهبوون، بەڵام لهسهر ئهرزى واقع، ههرێمى كوردستان و بهغدا بهردهوام له كێشمهكێشم و ململانێدا بوون، ههرێمى كوردستان بهردهوام خۆى وهك چهوساوه و قوربانیى دهستى بهغدا بینیوه، له بهرانبهیشدا بهرپرسانى بهغدا بهردهوام وا سهیرى ههرێمى كوردستانیان كردووه كه زیاد له سنوورى خۆى مومارەسەی دەسەڵاتدەکات، بۆیە دهبێت سنوورێكى بۆ دابنرێت. ئەم زیهنییەت و تێگەیشتنە بە تەواوی زاڵ بووە لەسەر پەیوەندییەکانی نێوان هەردوولا لە دوای ساڵی ٢٠٠٣، لە داهاتووشدا ئەم جۆرە تێڕوانینە ڕەنگڕێژی ئاست و جۆری پەیوەندییەکان دەکات. ئەم تویژینەوەیە هەوڵێکە بۆ دەرخستنی سیناریۆ یاخود گریمانەکانی داهاتووی پەیوەندیی نێوان هەولێر و بەغدا لە ڕێگەی پشتبەستن بە شیکردنەوە ئەزموونی دوای ساڵی ٢٠٠٣ و ئەو قۆناغەی کە ئێستا عێراق پێیدا گوزەردەکات.
The Future of Relations between the Kurdistan Regional Government and the Iraqi Federal Government
As the relationship between the regional government and the centre was tainted by persistent issues and conflicts, the relations between the Kurdistan Regional Government and the Iraqi federal government were only reflected in the constitution and not on the ground. The regional government views itself as the victim of the centre, but centre officials contend that the regional government has exceeded its legal authority; as a result, these abuses must be stopped. After 2003, this understanding dominated the two parties' interactions, and it will continue to shape the extent and nature of their future relationships.
The main aim of the current study is to show a scenario or hypotheses for the future of relations between Erbil and Baghdad by relying on the analysis of the post-2003 experience and the experience of this stage that Iraq is going through.
مستقبل العلاقات بين حكومة إقليم كوردستان والحكومة الفدرالية العراقية
كانت علاقات حكومة إقليم كوردستان والحكومة الفدرالية العراقية حبراً على الورق في الدستور، لم تتعكس على أرض الواقع، فقد شابت علاقة حكومة الإقليم والمركز مشاكل وصراعات مستمرة. إذ ترى حكومة الإقليم نفسها ضحية للمركز، وفي المقابل يعتقد المسؤولون في المركز أنّ حكومة الإقليم تجاوزت سقف صلاحياتها القانونية، فيجب وضع حدّ لهذه التجاوزات. وقد طغى هذا الفهم على العلاقات بين الطرفين بعد سنة 2003، وستحدد هذه النظرة مستوى العلاقة بين الطرفين ونوعها في المستقبل.
يهدف هذا البحث إلى إظهار سيناريو أو فرضيات مستقبل العلاقات بين أربيل وبغداد عن طريق الاعتماد على تحليل تجربة ما بعد 2003 وبالاعتماد على تجربة هذه المرحلة التي تمر بها العراق.
داهاتووی پەیوەندییەکانی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدڕاڵیی عێراق
پهیوهندییهكانى حكومهتى ههرێمى كوردستان و حكومهتى فیدڕاڵیی عێراق تهنها له دهستووردا پهیوهندی گهلێكى ئاسایی و بێكێشهبوون، بەڵام لهسهر ئهرزى واقع، ههرێمى كوردستان و بهغدا بهردهوام له كێشمهكێشم و ململانێدا بوون، ههرێمى كوردستان بهردهوام خۆى وهك چهوساوه و قوربانیى دهستى بهغدا بینیوه، له بهرانبهیشدا بهرپرسانى بهغدا بهردهوام وا سهیرى ههرێمى كوردستانیان كردووه كه زیاد له سنوورى خۆى مومارەسەی دەسەڵاتدەکات، بۆیە دهبێت سنوورێكى بۆ دابنرێت. ئەم زیهنییەت و تێگەیشتنە بە تەواوی زاڵ بووە لەسەر پەیوەندییەکانی نێوان هەردوولا لە دوای ساڵی ٢٠٠٣، لە داهاتووشدا ئەم جۆرە تێڕوانینە ڕەنگڕێژی ئاست و جۆری پەیوەندییەکان دەکات. ئەم تویژینەوەیە هەوڵێکە بۆ دەرخستنی سیناریۆ یاخود گریمانەکانی داهاتووی پەیوەندیی نێوان هەولێر و بەغدا لە ڕێگەی پشتبەستن بە شیکردنەوە ئەزموونی دوای ساڵی ٢٠٠٣ و ئەو قۆناغەی کە ئێستا عێراق پێیدا گوزەردەکات.