البحوث الأصيلة

ڕاڤه‌كاریی دیدگا و نووسینی شاعیران و نووسه‌رانی كلاسیكی كورد له‌ باره‌ی ئاینی یارسان_ کاکەیی

  • زریان جیزنی محمد بەشی کۆمەڵناسی، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەدین Author

الملخص

ڕاڤه‌كاریی دیدگا و نووسینی شاعیران و نووسه‌رانی كلاسیكی كورد له‌ باره‌ی ئاینی یارسان_ کاکەیی

تعرف الديانة اليارسانية عند المؤمنين بها كديانة كوردية مستقلة، وان اللهجة الكورانية الكوردية عرفت ايضا كلغة الاهية مقدسة، والتي كتبت بها اولى النصوص البدائية، وقد ربطت الجذور و العناصر و المصادر اليارسانية بالديانات القديمة العائدة للمجتمعات المستوطنة في سفوح جبال زاكروس، مثل المانيين و الزرفانيين و الزرادشتيين و المهربرستية، وقد تطورت و نمت الديانة اليارسانية جيل بعد جيل و انتشرت في حدود و الارجاء الواسعة من الدولة المادية الكبرى.

وفي بحثنا المتواضع هذا سنعرض و نشرح اراء و تصورات لثلاثة من الشعراء الكورد حول الديانة اليارسانية و المؤمنين بها طبقا على نصوصهم الشعرية، وهم (الشيخ رضا الطالباني و ملا جباري و محوي). ان هذا البحث هوالقاء ضوء على تاريخ الديانة اليارسانية التي تعرضت لانتكاسات او ابرازها و نموها من قبل اعداء الكورد و انفسهم في بعض الاحيان، و في كثير من الاحيان تعرض هذا التاريخ الى  التدوين الخاطيء وذلك بسبب قلة فهم وعلم بعض الشعراء و الكتاب الكورد، مما جعل من هذه الديانة تصبح و تظهر على غير حقيقته و التي ليس له علاقة بجوهر الديانة و بعيدة عنه.

Interpretation, Views and Writings of classical Kurdish Poets and Writers about the Yarsani_ Kakaye Religion

The Yarsan religion is known to its believers as an independent Kurdish religion, and the Kurdish gorani  dialect was also known as a sacred divine language, in which the first primitive texts were written. The Yarsani roots, elements and sources have been linked to the ancient religions of the settlement communities in the foothills of the Zagros Mountains, such as the ,Mani Zervanians, Zoroastrians and Mihribersians, The Yarsan religion developed and grew from generation to generation and spread in the broad borders and regions of the great materialist state. They are (Sheikh Rida Talabani, Mullah Jabbari and Mahwi). This research is shedding light on the history of the Yarsan religion, which has been subjected to setbacks, or its emergence and growth by the enemies of the Kurds and sometimes themselves.

In our modest research, we will present and explain the opinions and perceptions of three Kurdish poets about the Yarsan religion and its believers according to their poetic texts. In many cases, this history has been subjected to wrong recording, due to the lack of understanding and knowledge of some Kurdish poets and writers, which made this religion become and appear unreal, which has nothing to do with the essence of religion and is far from it.

ڕاڤه‌كاریی دیدگا و نووسینی شاعیران و نووسه‌رانی كلاسیكی كورد له‌ باره‌ی ئاینی یارسان_ کاکەیی

ئاینی یارسان لای بڕوادارانی وه‌كو ئاینێكی سه‌ربه‌خۆی كوردی ناسراوه‌. زمانی كوردی (لهجه‌ی گۆران)، به‌ زمانی پیرۆزی یه‌زدانی ناسیوه‌، تێكسته‌كانی سه‌ره‌نجامی پێ نووسراوه‌. ڕیشه‌ و ڕه‌گه‌ز و سه‌رچاوه‌كانی ئاینی یارسان توند گرێدراوه‌ به‌ ئاینه‌ دێرینه‌كانی مرۆڤه‌كانی بناری زاگرۆسنشین، وه‌كو مانی، زه‌رڤانی، زه‌رده‌شتیه‌ت و میهر په‌رستی، ئاینی یارسان ده‌وره‌ به‌ دوای ده‌وره‌ گه‌شه‌ی كردووه‌ و بڵاوبۆته‌وه‌ له‌ سنووری پان و به‌رینی ده‌وڵه‌تی مادی گه‌وره‌.

له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا دیدگای سێ شاعیری گه‌وره‌ی كورد (شێخ ڕه‌زای تاڵه‌بانی، مه‌لا جه‌باری و مه‌حویی شاعیر) ڕاڤه‌ده‌كه‌ین ده‌رباره‌ی ئاینی یارسان و بڕوادارانی له‌سه‌ر بنه‌مای تێكسته‌كانی خۆیان. ئه‌م توێژنه‌وه‌یه‌ ئاوڕدانه‌وه‌یه‌كه‌ له‌ مێژووی هه‌وڕاز و نشێوی ئاینی یارسان له‌ لایه‌ن نه‌یاران و كورد خۆیه‌وه‌ كه‌ زۆر جار به‌هۆی نه‌زانینه‌وه‌ شاعیران و نووسه‌رانیشمان توشی به‌هه‌ڵه‌داچوونی گه‌وره‌ بوونه‌ و ئاینه‌كه‌یان به‌ شێوه‌یه‌ك وێناكردووه‌ كه‌ دووره‌ له‌ ڕاستییه‌وه‌.

ڕاڤه‌كاریی دیدگا و نووسینی شاعیران و نووسه‌رانی كلاسیكی كورد له‌ باره‌ی ئاینی یارسان_ کاکەیی

ئاینی یارسان لای بڕوادارانی وه‌كو ئاینێكی سه‌ربه‌خۆی كوردی ناسراوه‌. زمانی كوردی (لهجه‌ی گۆران)، به‌ زمانی پیرۆزی یه‌زدانی ناسیوه‌، تێكسته‌كانی سه‌ره‌نجامی پێ نووسراوه‌. ڕیشه‌ و ڕه‌گه‌ز و سه‌رچاوه‌كانی ئاینی یارسان توند گرێدراوه‌ به‌ ئاینه‌ دێرینه‌كانی مرۆڤه‌كانی بناری زاگرۆسنشین، وه‌كو مانی، زه‌رڤانی، زه‌رده‌شتیه‌ت و میهر په‌رستی، ئاینی یارسان ده‌وره‌ به‌ دوای ده‌وره‌ گه‌شه‌ی كردووه‌ و بڵاوبۆته‌وه‌ له‌ سنووری پان و به‌رینی ده‌وڵه‌تی مادی گه‌وره‌.

له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا دیدگای سێ شاعیری گه‌وره‌ی كورد (شێخ ڕه‌زای تاڵه‌بانی، مه‌لا جه‌باری و مه‌حویی شاعیر) ڕاڤه‌ده‌كه‌ین ده‌رباره‌ی ئاینی یارسان و بڕوادارانی له‌سه‌ر بنه‌مای تێكسته‌كانی خۆیان. ئه‌م توێژنه‌وه‌یه‌ ئاوڕدانه‌وه‌یه‌كه‌ له‌ مێژووی هه‌وڕاز و نشێوی ئاینی یارسان له‌ لایه‌ن نه‌یاران و كورد خۆیه‌وه‌ كه‌ زۆر جار به‌هۆی نه‌زانینه‌وه‌ شاعیران و نووسه‌رانیشمان توشی به‌هه‌ڵه‌داچوونی گه‌وره‌ بوونه‌ و ئاینه‌كه‌یان به‌ شێوه‌یه‌ك وێناكردووه‌ كه‌ دووره‌ له‌ ڕاستییه‌وه‌.

التنزيلات

تنزيل البيانات ليس متاحًا بعد.

كيفية الاقتباس

محمد زریان جیزنی. 2024. "ڕاڤه‌كاریی دیدگا و نووسینی شاعیران و نووسه‌رانی كلاسیكی كورد له‌ باره‌ی ئاینی یارسان_ کاکەیی". Twejer 6 (2): 543-84. https://doi.org/10.31918/twejer.2362.14.

المؤلفات المشابهة

1-10 من 49

يمكنك أيضاً إبدأ بحثاً متقدماً عن المشابهات لهذا المؤلَّف.